انجمن دفاع از حقوق مسدومین


    خردل سي ویک سال است ميهمان سينه سردشتي هاست
    خردل ميهمان ناخوانده تابستان سردشتي ها 
    سي و یک سال پيش در چنين روزي نيروي هوايي عراق، آسمان و زمين شهر سردشت از توابع استان آذربايجان غربي را با سلاح شيميايي بمباران کرد.اتفاقي که عنوان اولين شهر قرباني جنگ افزارهاي شيميايي در جهان را بر پيشاني سردشت حک کرد. در پي اين تهاجم غير انساني که درست پس از تصويب کنوانسيون هاي منع سلاح هاي شيميايي اتفاق افتاد و چندين برابر فاجعه اميزتر از بمباران شيميايي حلبچه بود بيش از ۱۱۰نفر از ساکنان غیرنظامی شهر کشته و حدود10هزار تن هم به شدت مسموم و به عبارتي، شيميايي شدند. ..
     
     سي و یک سال پيش در چنين روزي نيروي هوايي عراق، آسمان و زمين شهر سردشت از توابع استان آذربايجان غربي را با سلاح شيميايي بمباران کرد.اتفاقي که عنوان اولين شهر قرباني جنگ افزارهاي شيميايي در جهان را بر پيشاني سردشت حک کرد. در پي اين تهاجم غير انساني که درست پس از تصويب کنوانسيون هاي منع سلاح هاي شيميايي اتفاق افتاد و چندين برابر فاجعه اميزتر از بمباران شيميايي  حلبچه بود بيش از  ۱۱۰نفر از ساکنان غیرنظامی شهر کشته و حدود10هزار تن هم به شدت مسموم و به عبارتي، شيميايي شدند. مسموميتي که حالا پس از گذشت سه دهه، آثار آن هنوز در جان و روح ساکنان اين شهر هويداست.  البته فرق فاجعه سردشت با ديگر مناطق در اين است كه هر ساله و با گرم شدن هوا گويي يكبار ديگر گاز خردل در اين منطقه منتشر مي شود و با استشمام اين بو درد جديدي به جان مردم مي افتد. 
    ***
    هر سال با رسيدن تابستان و همزمان با سالروز بمباران شيميايي سردشت، هواي شهر با بوي تند خردل در هم مي آميزد و داغ سي ساله ساکنان اين شهر را تازه مي کند. افرادي که سالهاست از عوارض اين گازهاي سمي رنج مي برند و جنگ سي سال پيش، گذشته و آينده شان را با ناخوشي و انواع بيماري ها پيوند زده است. 
     بر اساس تحقيقات انجام شده، از آنجا که در بمباران شيميايي سردشت در تيرماه 66 از ترکيب گاز خردل به همراه آرسنیک و سیانوراستفاده شده متاسفانه اثرات شيمايي اين گازها بين 50 تا 100سال ماندگاري داشته و زندگي ساکنان اين منطقه را تحت الشعاع قرار داده است. به همين دليل با گذشت نزديک به سي سال از واقعه، فرزندان مصدومان شیمیایی هم ازعوارض این گاز بي نصيب نمانده اند و با مشکلاتي چون نازايي و ناباروري،افزايش سکته قلبي و مغزي و بيماريهاي ريوي روبرو هستند. 
    شرايط به گونه اي است که کوچکترين گرد و غبار و آلاينده اي مي تواند زندگي اين مصدومان و فرزندانشان را به يک قدمي مرگ برساند و اين وضعيت با شروع تابستان و افزايش دما و انتشار بوي گازهاي سمي در هوا تشديد مي شود. 
    اين در حالي است که متاسفانه طي اين سالها هنوز اين منطقه از داشتن مراکز درماني براي مداواي مصدومان شيميايي بي بهره است. اگرچه همزمان با رسيدن سالروز حمله شيميايي سردشت وعده و عيدهاي مسئولان براي رفع اين مشکلات به اوج خود مي رسد اما حالا سردشتي ها خوب مي دانند که اين وعده ها تاريخ انقضايشان چند روزه است و به اين اظهارات دل خوش نمي کنند.  
     نگاه ويژه رهبر به سردشتي ها
    سال ۷۸ مقام معظم رهبری دستور احداث مجهزترین کلینیک خاورمیانه مختص مصدومان شیمیایی را در سردشت صادر کردند. اين کلينيک بلافاصله احداث شد اما سالهاست که بدون هيچ امکانات، تجهيزات و پزشک و نيروي متخصصي به حال خود رها شده است. حالا پس از گذشت 17 سال ازاين کلينيک که قرار بود به عنوان مجهزترین کلينیک مصدومان شیمیایی خاورمیانه به قربانيان اين حادثه تلخ خدمت رساني کند فقط يک ساختمان و یک تابلو به چشم مي آيد. به همين دليل هنوز مصدومان و جانبازان شميايي اين شهر مجبورند براي مداوا به تهران و اروميه سفر کنند. 
    البته در جریان آخرین سفر وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به سردشت هم قرار بود طي چند روز اقدامات اساسي براي تجهيز اين مرکز درماني انجام شود اما ظاهرا اين اقدام هم در ميان ديگر وعده ها خاک مي خورد. 
    گذشته از کمبود امکانات درمانی که همچنان مهمترین مشکلات مردم این شهرستان مرزی است، بي توجهي به رفع آلاينده هاي محيطي، نبود امکانات شهري،رفاهي و ورزشي، نامناسب بودن چهره شهر و آسفالت نبودن معابر، نبود اشتغال و بيکاري همه دست به دست هم داده تا زندگي را بر مردمان صبور اين ديار سخت و سختتر کند. 
     خردل خاک را هم عقيم كرد
     نفس هاي خس دار و سرفه هاي خون آلود سردشتي ها و بروز انواع بيماري ها دربين فرزندان شان يک طرف قضيه است و  اثارت جبران ناپذير نفوذ مواد راديو اکتيو در خاک سردشت و تهديد کشاورزي، آب و محيط زيست اين منطقه طرف ديگر فاجعه حمله هوايي عراق به سردشت. 
    از سالهاي پيش بيش از نيمي از اهالي اين منطقه به کشت و کار در زمين هاي زراعي مي پرداختند و از طريق پرورش محصولات کشاورزي امرار معاش مي کردند اما پس از بروز اين اتفاق و انجام تحقيقاتي بر روي خاک قابل کشت اين منطقه آلودگي خاک و محصولات کشاورزي محرز شد و کشاورزان ناچار به ترک کشت و برداشت در زمين هاي خود شدند. مسئله اي که مي توان به عنوان مهمترين عامل بيکاري و نبود اشتغال در اين شهر تلقي شود   
    بعد از گذشت تقریبا 3 دهه از جنگ تحمیلی هنوز آب، خاک و کشاورزی سردشت با مواد شیمیایی و رادیواکتیویته آغشته است و کارشناسان در خصوص شيوع بيماري سرطان در اين منطقه هم هشدار مي دهند. با اين حال سازمان حفاظت از محيط زيست به عنوان متولي همچنان دست روي دست گذاشته و نه تنها براي انجام ميزان الايندگي خاک و آب اين منطقه اقدامي نمي کند بلکه به دنبال راه حل هاي احتمالي براي کاهش آثار اين حمله شيمايي از محيط زيست سردشتي ها هم نيست. 
    در سال هاي 85 تا 88 سازمان مذکور در خصوص آلودگي خاک سردشت وارد عمل شد اما بعد به دليل وجود مين هاي خنثي نشده در زمين تداوم بررسي ها را منوط به همکاري وزات دفاع و نيروهاي مسلح دانستند. سال گذشته سروش مدبری از کارشناسان سازمان محيط زيست در اين خصوص اعلام کرد: مسئولیت هر نوع آلودگی با سازمان محیط زیست است. در قانون ما هرکسی جایی را آلوده می‌کند خودش موظف است هزینه‌های رفع آلودگی را بدهد اما در این مورد خاص موضوع متفاوت است. وي با بيان اينکه تا خروج کامل نظامیان و پاکسازی مناطق نمی‌توانیم برای پایش خاک‌های آلوده مناطق جنگی کاری انجام بدهیم گفت: از سوی دیگر گازهای خردل و گازهای شیمیایی واقعا بیش از ۱۰۰سال در خاک پایداری دارند ولی این در خاک‌های اولیه و تا عمق ۳۰سانتیمتر اول خاک نیست و به بحث‌های ژئوشیمیایی و زمین‌شناسی بر می‌گردد.
    با اين تفسير مي توان گفت عليرغم اهميت اين موضوع متاسفانه در سال‌های اخیر مطالعاتی در رابطه با ميزان آلودگی خاک اين منطقه به مواد شیمیایی انجام نشده  و واضح است تعلل در اين زمينه مي تواند خسارات بدتر وغيرقابل جبراني را در پي داشته باشد. 
     
    م . ن / 413